Bản tin chứng khoán 9/3: VN-Index giảm kỷ lục hơn 115 điểm, Khối ngoại tăng mua giữa tâm bão “Call Margin”

Nguyên nhân cốt lõi: Hiệu ứng hòn tuyết lăn “Call Margin”

Cú sập lịch sử hôm nay không bắt nguồn từ các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp mà đến từ sự hoảng loạn tâm lý tột độ.

• Tác nhân vĩ mô: Những thông tin dồn dập về căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông trong hai ngày cuối tuần đã châm ngòi cho tâm lý bi quan của nhà đầu tư.

• Tác nhân trực tiếp (Call Margin): Ngay sau phiên ATO, thị trường mở biên rơi 90 điểm. Mức giảm sốc này ngay lập tức kích hoạt làn sóng giải chấp (call margin) đồng loạt từ cả các công ty chứng khoán lẫn các nguồn cho vay ngoài hệ thống (shadow lenders). Lực bán tự động ồ ạt đẩy thị trường vào vòng xoáy giảm điểm không phanh.

Thanh khoản kỷ lục đi kèm hiện tượng “Trắng bên mua”

Thanh khoản trên sàn HoSE vọt lên mức gần 41.000 tỷ đồng (tăng hơn 20% so với phiên cuối tuần trước). Dòng tiền ban đầu cố gắng hấp thụ lực xả, nhưng khối lượng bán tháo quá lớn đã khiến thị trường có lúc rơi vào trạng thái “cạn thanh khoản chiều mua”.

• Bảng điện ghi nhận sự hoảng loạn tột độ với 366 mã giảm trên HoSE, trong đó có tới 233 mã giảm kịch sàn trắng bên mua. Chiều tăng chỉ lác đác 11 mã vốn hóa nhỏ.

• HPG là mã dẫn đầu giá trị khớp lệnh toàn thị trường với hơn 3.000 tỷ đồng, theo sau là nhóm ngân hàng STB, MBB, SHB và VCB.

Dấu ấn các nhóm ngành: Thành trì Dầu khí cũng “thất thủ”

Trong phiên sáng, nhóm cổ phiếu Dầu khí (được cho là hưởng lợi từ căng thẳng Trung Đông) là pháo đài cuối cùng cố gắng đi ngược dòng. Điển hình như BSR có lúc tăng hơn 3%.

Tuy nhiên, khi tình trạng “call margin chéo” diễn ra (nhà đầu tư bị bán giải chấp các mã đang có lãi để bù đắp tỷ lệ ký quỹ), nhóm Dầu khí cũng không thể trụ vững. Kết phiên, BSR đảo chiều giảm 2,56%, trong khi hàng loạt trụ cột như GAS, PVT, PVS, PLX đều bị ép giảm kịch sàn.

Điểm sáng hiếm hoi: Khối ngoại giảm bán ròng, gom mạnh cổ phiếu lớn

Giữa tâm lý hoảng loạn tột độ của dòng tiền nội, nhà đầu tư nước ngoài lại cho thấy động thái giao dịch bình tĩnh và tích cực hơn hẳn.

• Dù vẫn nối dài mạch bán ròng phiên thứ 5 liên tiếp, nhưng quy mô đã thu hẹp đáng kể, chỉ còn bán ròng hơn 348 tỷ đồng trên HoSE (so với mức hàng ngàn tỷ đồng của các phiên trước). Lực mua vào của khối ngoại tăng 13%, đạt hơn 3.800 tỷ đồng.

• Tâm điểm mua ròng: Khối này tranh thủ gom các mã lớn đang bị bán chiết khấu sâu như MWG, VNM, BSR (đều được mua ròng trên 100 tỷ đồng), cùng các mã phân bón và dầu khí khác. Trên sàn HNX, khối ngoại thậm chí mua ròng 106 tỷ đồng (gom mạnh SHS +107 tỷ đồng).

• Tâm điểm bán ròng: Nhóm này xả mạnh VHM, FPT, STB và các mã đầu ngành ngân hàng.

Nhận định & Triển vọng

Theo đánh giá từ giới phân tích, cú sụt giảm lịch sử trong phiên hôm nay chủ yếu xuất phát từ hiệu ứng tâm lý bi quan trước các thông tin địa chính trị dồn dập, kết hợp với áp lực bán giải chấp (call margin) chéo trên diện rộng, thay vì phản ánh sự thay đổi cốt lõi trong yếu tố cơ bản của các doanh nghiệp.

Về mặt kỹ thuật, các chuyên gia chỉ ra rằng mốc 1.600 điểm hiện trở thành ngưỡng hỗ trợ tâm lý đặc biệt quan trọng. Diễn biến của VN-Index trong những phiên tới sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng của dòng tiền trong việc hấp thụ khối lượng cổ phiếu chờ giải chấp ở vùng giá thấp.

• Trong kịch bản lực cầu xuất hiện đủ lớn: Thị trường có cơ hội ghi nhận các nhịp phục hồi kỹ thuật khi đà bán tháo cạn kiệt. Dữ liệu lịch sử cũng cho thấy các biến động cực đoan do “call margin” diện rộng thường tạo ra độ nảy (pullback) mạnh khi tâm lý hoảng loạn đi qua.

• Trong kịch bản áp lực bán tiếp tục áp đảo: Nếu ngưỡng 1.600 điểm bị xuyên thủng, rủi ro xu hướng giảm có thể tiếp diễn và đưa VN-Index lùi về kiểm định các vùng sâu hơn quanh 1.400 – 1.500 điểm.

Nhìn chung, áp lực từ đòn bẩy tài chính và động thái giải ngân của các dòng tiền lớn (đặc biệt là khối ngoại) sẽ là những biến số chính quyết định khả năng tìm lại điểm cân bằng của thị trường trong thời gian tới.