Finhay Logo

Đáo hạn phái sinh là gì? 5 điều cần biết về tác động của ngày đáo hạn đến thị trường chứng khoán

Nội dung được biên soạn và kiểm duyệt bởi Ban biên tập Finhay | | Theo chuẩn Chính sách biên tập của Finhay

Share link icon
Facebook iconLinkedIn iconInstagram icon

Thị trường chứng khoán phái sinh đang dần trở thành một kênh đầu tư và phòng vệ rủi ro hấp dẫn, thu hút sự tham gia của đông đảo nhà đầu tư chuyên nghiệp lẫn F0. Khi tham gia thị trường này, một trong những khái niệm quan trọng nhất bạn bắt buộc phải nắm rõ chính là kỳ đáo hạn.

Vậy thực chất đáo hạn phái sinh là gì? Ngày đáo hạn phái sinh có thực sự gây ra những “cơn địa chấn” trên thị trường cơ sở như lời đồn? Để hiểu rõ đáo hạn chứng khoán phái sinh là gì, trong bài viết này, cùng Finhay tìm hiểu chi tiết mọi thông tin để có phương án giao dịch an toàn và hiệu quả nhất.

1. Đáo hạn phái sinh là gì?

Hiểu một cách đơn giản, đáo hạn phát sinh là ngày cuối cùng mà một hợp đồng phái sinh (bao gồm hợp đồng tương lai hoặc hợp đồng quyền chọn) còn hiệu lực giao dịch.

Đáo hạn phái sinh là gì

Trước thời điểm ngày này kết thúc, nhà đầu tư đang nắm giữ hợp đồng bắt buộc phải đưa ra quyết định đối với vị thế của mình (đóng vị thế để chốt lời/cắt lỗ hoặc giữ đến cùng). Sau khi đi qua ngày này, hợp đồng phái sinh đó sẽ chính thức hết hạn, được tất toán và không còn bất kỳ giá trị giao dịch nào trên sàn nữa.

Tại thị trường Việt Nam, đây chính là thời điểm các Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 (VN30F) tiến hành chốt giá thanh toán cuối cùng dựa trên điểm số của rổ VN30. Trong trường hợp nhà đầu tư không tự chủ động đóng vị thế trước giờ đóng cửa, hệ thống của Trung tâm Lưu ký Chứng khoán (VSD) sẽ tự động tất toán hợp đồng bằng tiền mặt dựa trên chênh lệch giá.

2. Ngày đáo hạn phái sinh là ngày nào?

Trên thế giới, mỗi công cụ phái sinh sẽ có quy định thời điểm đáo hạn khác nhau. Ví dụ tại thị trường chứng khoán Hoa Kỳ, ngày thứ Sáu của tuần thứ 3 trong tháng thường được chọn là ngày hết hạn của các hợp đồng quyền chọn cổ phiếu.

Tuy nhiên, tại thị trường chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) đã quy định rất rõ ràng. Nếu bạn đang hỏi phiên đáo hạn phái sinh là ngày nào? Đó chính là ngày thứ Năm lần thứ 3 trong tháng đáo hạn; nếu trùng ngày nghỉ, ngày giao dịch cuối cùng sẽ được chuyển lên ngày giao dịch liền trước đó.

Đáo hạn phái sinh là gì

Trên sàn phái sinh Việt Nam hiện nay, luôn có 4 mã hợp đồng tương lai chỉ số VN30 được giao dịch đồng thời, tương ứng với 4 tháng đáo hạn:

  • Tháng hiện tại.

  • Tháng kế tiếp.

  • Tháng cuối cùng của 2 quý gần nhất. (Ví dụ: Trong tháng 8, sẽ có hợp đồng đáo hạn vào tháng 8, tháng 9, tháng 12 và tháng 3 năm sau).

Khi hợp đồng của tháng hiện tại đáo hạn, một mã hợp đồng mới sẽ được đưa vào giao dịch trong ngày giao dịch kế tiếp để thay thế, đảm bảo luôn có đủ 4 mã hợp đồng trên bảng điện. Trong tuần không có ngày nghỉ, thời điểm này thường rơi vào thứ Sáu ngay sau ngày đáo hạn.

===> Xem thêm: Basis là gì trong phái sinh? Công thức tính basis và ứng dụng đầu tư

3. Phiên đáo hạn phái sinh là gì và cơ chế hoạt động

Để trả lời cho câu hỏi phiên đáo hạn phái sinh là gì, bạn có thể hiểu đơn giản đây chính là phiên giao dịch diễn ra vào đúng ngày đáo hạn phái sinh (thường là ngày thứ Năm lần thứ 3 trong tháng, có điều chỉnh nếu trùng ngày nghỉ). Trong phiên này, diễn biến mua bán trên thị trường chứng khoán phái sinh thường diễn ra cực kỳ sôi động và giằng co, đặc biệt là vào thời điểm cuối phiên chiều và phiên khớp lệnh định kỳ đóng cửa (ATC).

Phiên đáo hạn phái sinh là gì và cơ chế hoạt động

Để hiểu sâu hơn bản chất đáo hạn chứng khoán phái sinh là gì dưới góc độ kỹ thuật, chúng ta cần nhìn vào cơ chế xác định Giá thanh toán cuối cùng. Theo mẫu hợp đồng tương lai VN30 của HNX, mức giá này là trung bình số học giản đơn của chỉ số VN30 trong 30 phút cuối ngày giao dịch cuối cùng, gồm 15 phút khớp lệnh liên tục và 15 phút ATC, sau khi loại 3 giá trị cao nhất và 3 giá trị thấp nhất trong phần khớp lệnh liên tục. Vì vậy, cả diễn biến của khoảng thời gian này cùng tham gia xác định kết quả tất toán.

Dựa vào giá thanh toán cuối cùng được xác định theo phương pháp trên, hệ thống sẽ tự động tính toán khoản lời/lỗ cho những nhà đầu tư vẫn còn giữ vị thế Long (Mua) hoặc Short (Bán) qua giờ ATC của ngày đáo hạn phái sinh, sau đó tiến hành thanh toán bù trừ bằng tiền mặt vào tài khoản của nhà đầu tư vào ngày làm việc tiếp theo.

4. Ngày đáo hạn phái sinh ảnh hưởng đến thị trường cơ sở như thế nào?

Có thể khẳng định, ngày đáo hạn phái sinh luôn có tác động mạnh mẽ đến tâm lý và xu hướng của thị trường chứng khoán cơ sở (thị trường cổ phiếu).

Ngày đáo hạn phái sinh ảnh hưởng đến thị trường cơ sở như thế nào

Tại sao lại có hiện tượng này? Bởi vì điểm số VN30 dùng để tất toán hợp đồng phái sinh. Do đó, các nhà đầu tư lớn, các quỹ đầu tư hay còn gọi là “tạo lập thị trường” (Market Makers) – những người đang nắm giữ khối lượng vị thế Phái sinh khổng lồ – sẽ có xu hướng tác động vào các cổ phiếu vốn hóa lớn trong rổ VN30 (như VIC, VHM, VCB, MSN, HPG…) để điều tiết điểm số chỉ số VN30 có lợi nhất cho vị thế của họ.

  • Nếu phe Long (Mua) đang áp đảo: Họ sẽ đổ tiền vào mua kéo giá các cổ phiếu trụ VN30 tăng mạnh trong phiên ATC, đẩy chỉ số VN30 lên cao để chốt lời hợp đồng phái sinh.

  • Nếu phe Short (Bán) đang chiếm ưu thế: Họ có thể mang cổ phiếu trụ ra bán tháo, đè giá rổ VN30 xuống thấp để thu lợi từ vị thế Short phái sinh.

Chính sự “kéo – xả” các cổ phiếu trụ này tạo ra sự biến động cực kỳ khó lường, giật cục và đôi khi phi logic đối với các mã cổ phiếu cơ sở, đặc biệt là trong 15 phút của phiên ATC.

Ví dụ điển hình: Vào đầu năm 2022, trước thềm đáo hạn hợp đồng VN30F2201 (diễn ra vào 20/01/2022), thị trường đi ngang. Tuy nhiên, chỉ 1-2 ngày sát thềm đáo hạn, áp lực bán khống gia tăng khiến chỉ số sụt giảm mạnh, hàng loạt cổ phiếu trụ bị lôi ra “đạp” giá không thương tiếc, khiến nhiều nhà đầu tư cơ sở hoang mang tột độ.

5. Lời khuyên cho nhà đầu tư trong tuần lễ đáo hạn phái sinh

Lời khuyên cho nhà đầu tư trong tuần lễ đáo hạn phái sinh

Việc hiểu rõ đáo hạn phái sinh là gì sẽ giúp bạn bảo vệ tài khoản tốt hơn. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng:

  • Hạn chế dùng đòn bẩy (Margin) cao: Sự rung lắc mạnh trong tuần đáo hạn có thể khiến tài khoản của bạn rơi vào trạng thái nguy hiểm nếu dùng margin quá đà.

  • Đừng hoảng loạn bán tháo trong phiên ATC: Những biến động giảm sốc của cổ phiếu trụ trong phiên ATC ngày đáo hạn thường mang tính “tác động vật lý” tức thời. Rất nhiều trường hợp, ngay sáng thứ Sáu hôm sau, các cổ phiếu này sẽ được “trả điểm” và phục hồi lại mức giá bình thường.

  • Quan sát thay vì hành động vội vàng: Đối với các F0 chưa có nhiều kinh nghiệm, việc tìm hiểu kỹ phiên đáo hạn phái sinh là gì và chọn cách “ngồi im” quan sát dòng tiền thay vì cố gắng bắt đáy hay đua lệnh là chiến lược an toàn nhất.

6. Kết luận

Hy vọng qua bài viết trên, Finhay đã giúp bạn trả lời trọn vẹn câu hỏi đáo hạn phái sinh là gì, biết được chính xác ngày đáo hạn phái sinh là ngày nào cũng như nắm rõ lịch trình và cách thức dòng tiền vận động trong những ngày nhạy cảm này. Thị trường chứng khoán luôn tiềm ẩn rủi ro nhưng cũng đầy rẫy cơ hội, việc trang bị kiến thức vững vàng chính là “tấm khiên” vững chắc nhất để bạn xây dựng chiến lược đầu tư sinh lời hiệu quả trong dài hạn!

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm (Disclaimer)

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, cung cấp kiến thức nền tảng về thị trường chứng khoán phái sinh và hoàn toàn không cấu thành bất kỳ khuyến nghị hay lời khuyên đầu tư nào.

Giao dịch chứng khoán phái sinh (đặc biệt là sử dụng đòn bẩy margin) luôn tiềm ẩn rủi ro rất cao và có thể dẫn đến việc mất một phần hoặc toàn bộ số vốn đầu tư ban đầu. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu, trang bị kiến thức đầy đủ, đánh giá mức độ chịu đựng rủi ro cá nhân và chịu trách nhiệm hoàn toàn đối với mọi quyết định giao dịch của mình.

Nội dung và sản phẩm này thuộc Công ty Cổ phần Chứng khoán Finhay, hoạt động theo Giấy phép số 50/UBCK-GPHĐKD do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp ngày 29/12/2006 (được sửa đổi, bổ sung hợp lệ từng thời kỳ).

Cảnh báo rủi ro: Đầu tư tài chính và chứng khoán luôn tiềm ẩn rủi ro biến động thị trường, có thể dẫn đến mất một phần hoặc toàn bộ vốn. Các thông tin được cung cấp chỉ mang tính chất tham khảo, không cấu thành lời khuyên hay khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư cần tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Việc sử dụng dịch vụ đồng nghĩa với việc bạn đã đọc và đồng ý tuân thủ Chính sách bảo mật và sử dụng thông tin của Finhay.

FAQs

Nếu tôi quên đóng vị thế trong ngày đáo hạn thì sao?

Nếu bạn không tự đóng vị thế trước giờ kết thúc giao dịch của ngày đáo hạn, vị thế còn lại sẽ được tất toán bằng tiền theo giá thanh toán cuối cùng. Với hợp đồng tương lai VN30, giá này được tính từ chỉ số trong 30 phút cuối phiên, gồm 15 phút khớp lệnh liên tục và 15 phút ATC, sau khi loại 3 giá trị cao nhất và 3 giá trị thấp nhất của phần khớp lệnh liên tục; kết quả chênh lệch được thanh toán theo quy trình bù trừ.

Vào ngày đáo hạn phái sinh thì thị trường cơ sở luôn giảm điểm, đúng không?

Đây là hiểu lầm phổ biến. Thị trường giảm hay tăng phụ thuộc vào việc "phe Long" hay "phe Short" đang nắm giữ thế chủ động và có tiềm lực tài chính mạnh hơn. Có những kỳ đáo hạn, thị trường được kéo tăng vọt hàng chục điểm trong sự ngỡ ngàng của đám đông.

Tôi chỉ đầu tư cổ phiếu, không chơi phái sinh thì có cần quan tâm ngày này không?

Có. Dù bạn không giao dịch phái sinh, nhưng cổ phiếu bạn đang cầm (đặc biệt là các mã trong VN30) có thể bị đem ra làm "công cụ" để điều tiết chỉ số. Việc nắm lịch đáo hạn giúp bạn chuẩn bị tâm lý, không bị hoảng loạn trước những nhịp rung lắc bất ngờ.

Cùng chủ đề

Phân tích cổ phiếu HHV 2026: Giá "rẻ như cho" so với khối tài sản BOT tỷ USD, đã đến lúc mua gom?
Phân tích cổ phiếu HHV 2026: Giá "rẻ như cho" so với khối tài sản BOT tỷ USD, đã đến lúc mua gom?
Báo cáo tài chính quý 3/2026 của Đèo Cả (HHV) ghi nhận doanh thu và lợi nhuận tăng vọt, nhưng gánh nặng nợ vay 18.000 tỷ vẫn hiện hữu. Cùng phân tích chuyên sâu định giá, tiềm năng giải ngân vốn Nhà nước và chiến lược đầu tư cổ phiếu HH
Author iconFinhay
Calendar icon13-11-2026
Phân tích cổ phiếu VC3 2026: Cơ hội "tích sản" từ khối tồn kho ngàn tỷ hay rủi ro chu kỳ?
Phân tích cổ phiếu VC3 2026: Cơ hội "tích sản" từ khối tồn kho ngàn tỷ hay rủi ro chu kỳ?
Báo cáo tài chính quý 3/2026 của VC3 ghi nhận lợi nhuận giảm do chu kỳ hạch toán, nhưng điểm sáng nằm ở 1.767 tỷ đồng hàng tồn kho. Cùng phân tích chuyên sâu sức khỏe tài chính và đánh giá có nên đầu tư cổ phiếu VC3 giai đoạn này.
Author iconFinhay
Calendar icon13-11-2026
Vì sao chứng khoán Mỹ giảm mạnh trong phiên 5/11? Giải mã "cú sốc" bán tháo và rủi ro AI
Vì sao chứng khoán Mỹ giảm mạnh trong phiên 5/11? Giải mã "cú sốc" bán tháo và rủi ro AI
Khám phá chi tiết vì sao chứng khoán Mỹ giảm mạnh trong phiên 5/11/2026. Phân tích sâu sắc sự sụp đổ của cổ phiếu chip, rủi ro từ trung tâm dữ liệu AI, báo cáo của Qualcomm và giá dầu tăng vọt.
Author iconFinhay
Calendar icon06-11-2026

Finhay mỗi ngày

Tải ứng dụng Finhay và sử dụng các sản phẩm dành cho bạn ngay hôm nay