Bảo hiểm tử kỳ là gì? 5 điều phải biết khi mua bảo hiểm tử kỳ

1. Bảo hiểm tử kỳ là gì?

Đúng như tên gọi, bảo hiểm tử kỳ (thuật ngữ tiếng Anh: Term Life Insurance) là loại hình bảo hiểm cung cấp quyền lợi bảo vệ rủi ro sinh mạng cho người tham gia trong một khoảng thời gian nhất định (ví dụ: 1 năm, 5 năm, 10 năm, 15 năm, 20 năm, hoặc đến một độ tuổi nhất định như 60, 65 tuổi).

Nguyên tắc hoạt động của bảo hiểm nhân thọ tử kỳ cực kỳ minh bạch và rạch ròi, dựa trên hai kịch bản duy nhất sau:

• Kịch bản 1 (Rủi ro xảy ra): Nếu người được bảo hiểm không may qua đời (hoặc thương tật toàn bộ vĩnh viễn, tùy theo điều khoản mở rộng của từng công ty) trong thời gian hợp đồng bảo hiểm đang còn hiệu lực, công ty bảo hiểm sẽ chi trả toàn bộ số tiền bảo hiểm (mệnh giá hợp đồng) cho người thụ hưởng đã được chỉ định (thường là vợ/chồng, con cái, hoặc cha mẹ).
• Kịch bản 2 (Bình an vô sự): Nếu người được bảo hiểm sống khỏe mạnh và vượt qua thời hạn của hợp đồng bảo hiểm, hợp đồng sẽ tự động chấm dứt. Trách nhiệm của công ty bảo hiểm kết thúc và họ sẽ không phải chi trả bất kỳ khoản tiền nào cho người tham gia bảo hiểm.

Bảo hiểm tử kỳ được thiết kế với mục đích duy nhất: Cung cấp một giải pháp thay thế thu nhập ngay lập tức cho những người ở lại (người phụ thuộc) nếu chẳng may người trụ cột (người tạo ra thu nhập chính) ra đi đột ngột. Nó không được sinh ra để làm công cụ tích lũy hay đầu tư làm giàu.

>> Đọc thêm: Bảo hiểm nhân thọ là gì? Có nên mua bảo hiểm nhân thọ không?

2. Bảo hiểm tử kỳ có yếu tố tiết kiệm không?

Khi tham gia bảo hiểm nhân thọ, tâm lý chung của đại đa số người Việt Nam là muốn “đóng tiền vào thì sau này đáo hạn phải lấy lại được tiền, có thêm chút lãi thì càng tốt”. Vì tâm lý này, nhiều người rơi vào bẫy kỳ vọng sai lầm khi mua bảo hiểm.

Câu trả lời khẳng định 100% là: KHÔNG. BẢO HIỂM TỬ KỲ HOÀN TOÀN KHÔNG CÓ YẾU TỐ TIẾT KIỆM HAY TÍCH LŨY.

Để bạn hiểu thấu đáo tại sao lại như vậy, chúng ta cần mổ xẻ cấu trúc phí của loại hình bảo hiểm này:

Phí bảo hiểm thuần túy

Khi bạn đóng phí bảo hiểm tử kỳ (đóng hàng tháng hoặc hàng năm), toàn bộ số tiền đó được công ty bảo hiểm đưa vào Quỹ rủi ro. Quỹ rủi ro này được sử dụng theo nguyên tắc “số đông bù đắp cho số ít”. Công ty bảo hiểm sẽ dùng tiền của những người tham gia sống khỏe mạnh để chi trả bồi thường cho gia đình của những người không may gặp rủi ro tử vong trong năm đó.

Không có giá trị hoàn lại 

Vì 100% số phí bạn đóng đã được dùng để chi trả cho các rủi ro thực tế xảy ra trong cộng đồng những người tham gia, hợp đồng bảo hiểm tử kỳ sẽ không hình thành Giá trị hoàn lại. Điều này có nghĩa là nếu bạn hủy hợp đồng giữa chừng, hoặc hợp đồng đáo hạn (kết thúc thời hạn bảo vệ) mà bạn vẫn bình an, bạn sẽ không nhận lại được bất kỳ khoản tiền nào.

Để dễ hình dung nhất, bạn hãy liên tưởng bảo hiểm nhân thọ tử kỳ giống hệt như:

• Bảo hiểm y tế hàng năm: Bạn mua thẻ BHYT giá vài trăm nghìn. Nếu năm đó bạn ốm đau nhập viện, quỹ BHYT chi trả viện phí. Nếu cả năm bạn khỏe mạnh, số tiền mua thẻ đó mất đi. Sang năm bạn muốn được bảo vệ tiếp, bạn phải mua thẻ mới.
• Bảo hiểm vật chất xe ô tô: Bạn đóng phí bảo hiểm thân vỏ xe. Nếu xe đâm đụng, công ty bảo hiểm đền tiền sửa chữa. Nếu cả năm xe đi an toàn không xước xát, phí bảo hiểm đó tiêu hao đi chứ không tích lũy lại thành sổ tiết kiệm cho bạn rút ra.
• Tiền thuê nhà: Bạn trả tiền thuê để có quyền sử dụng ngôi nhà trong thời gian đó. Hết hạn hợp đồng, bạn không thể đòi lại số tiền đã thuê nhà. Bảo hiểm tử kỳ cũng vậy, bạn trả tiền để “thuê” sự bảo vệ sinh mạng trong 10 năm, 20 năm.

Sự nhầm lẫn với bảo hiểm tử kỳ hoàn phí 

Trên thị trường hiện nay có một biến thể gọi là “Bảo hiểm tử kỳ hoàn phí”. Loại hình này cam kết nếu bạn sống khỏe mạnh đến cuối kỳ, công ty sẽ trả lại toàn bộ số phí bạn đã đóng. Tuy nhiên, mức phí hàng năm bạn phải nộp cho loại này đắt hơn bảo hiểm tử kỳ tiêu chuẩn từ 2 đến 3 lần.

Dù nhận lại tiền, bản chất nó vẫn không phải là tiết kiệm sinh lời, vì số tiền bạn nhận lại sau 20 năm đã bị lạm phát bào mòn nghiêm trọng, và hoàn toàn không có lãi suất được cộng thêm.

Tóm lại: Khi mua bảo hiểm nhân thọ tử kỳ, bạn đang mua sự bảo vệ thuần khiết và sự an tâm tuyệt đối cho gia đình, chứ không phải đang gửi tiết kiệm ngân hàng.

3. Đặc điểm của bảo hiểm nhân thọ tử kỳ là gì?

Dù không mang lại giá trị hoàn lại, nhưng tại các quốc gia phát triển có nền tài chính minh bạch (như Mỹ, châu Âu, Singapore), bảo hiểm tử kỳ lại là loại hình được khuyên dùng nhiều nhất bởi các chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân. Nguyên nhân đến từ những ưu điểm sau:

Phí bảo hiểm cực kỳ rẻ, mệnh giá bảo vệ khổng lồ

Do cấu trúc không phải trích lập quỹ đầu tư hay quỹ tích lũy trả lãi cho khách hàng, phí bảo hiểm tử kỳ được ép xuống mức thấp nhất có thể.

Ví dụ thực tế: Một nam giới 30 tuổi, sức khỏe chuẩn, không hút thuốc. Nếu mua một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ liên kết chung (có tích lũy) với mệnh giá bảo vệ sinh mạng 2 tỷ đồng, người này có thể phải đóng phí từ 20 – 25 triệu VNĐ/năm.

Tuy nhiên, nếu người đó dùng khoản tiền mua bảo hiểm tử kỳ (thời hạn 10 hoặc 20 năm), mức phí để mua được mệnh giá 2 tỷ đồng chỉ rơi vào khoảng 3 – 5 triệu VNĐ/năm.

Chỉ với vài triệu đồng một năm (tương đương vài cốc cà phê mỗi tháng), bạn đã tạo ra một chiếc phao cứu sinh trị giá 2 tỷ đồng cho gia đình.

Tính linh hoạt và tính mục đích cao

Bảo hiểm tử kỳ cho phép bạn thiết kế thời hạn bảo vệ vừa khít với những cột mốc rủi ro tài chính lớn nhất của cuộc đời.

Bạn không cần phải cam kết đóng phí ròng rã suốt đời. Bạn có thể chọn mua bảo hiểm tử kỳ thời hạn 15 năm (bằng đúng khoảng thời gian con bạn từ lúc sinh ra đến khi vào Đại học). Khi con đã tự lập, bạn không còn nghĩa vụ cấp dưỡng, bạn có thể ngừng bảo hiểm mà không bị ràng buộc.

Sản phẩm đơn giản, minh bạch, dễ hiểu

Các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư (ILP) thường đi kèm với những bản hợp đồng dài hàng chục trang, với hàng loạt chi phí được khấu trừ (phí ban đầu, phí quản lý rủi ro, phí quản lý quỹ…) và các bảng minh họa lãi suất giả định phức tạp.

Bảo hiểm tử kỳ thì ngược lại. Hợp đồng cực kỳ đơn giản: “Đóng phí A đồng mỗi năm. Tử vong đền B tỷ đồng. Hết thời hạn, hợp đồng kết thúc. Chấm hết”. Sự minh bạch này giúp người tham gia không bao giờ bị ảo tưởng hay thất vọng về các khoản “lãi suất bánh vẽ”.

4. Phân loại các dòng sản phẩm bảo hiểm nhân thọ tử kỳ

Tùy theo nhu cầu quản trị tài chính, các công ty bảo hiểm trên thế giới và tại Việt Nam đã phát triển một số biến thể của bảo hiểm tử kỳ:

• Bảo hiểm tử kỳ cố định: Đây là loại phổ biến nhất. Số tiền bảo hiểm (mệnh giá bảo vệ) và mức phí bạn đóng hàng năm được giữ nguyên, không thay đổi trong suốt thời hạn hợp đồng (ví dụ 10, 15, 20 năm).
• Bảo hiểm tử kỳ giảm dần: Phí đóng cố định hoặc giảm dần, nhưng số tiền bảo vệ sẽ giảm dần qua từng năm. Loại này thường được thiết kế riêng để đi kèm với các khoản vay thế chấp (vay mua nhà trả góp). Khi dư nợ gốc ngân hàng của bạn giảm dần theo thời gian, mệnh giá bảo hiểm cũng giảm theo tương ứng để tiết kiệm chi phí.
• Bảo hiểm tử kỳ tăng dần: Phí đóng có thể tăng lên, và số tiền bảo vệ cũng tăng lên theo từng năm để đối phó với sự mất giá của đồng tiền (lạm phát) hoặc khi người tham gia gia tăng nghĩa vụ tài chính (sinh thêm con).
• Bảo hiểm tử kỳ có thể gia hạn: Cho phép bạn tự động gia hạn hợp đồng thêm 1 năm hoặc 5 năm khi hết hạn mà không cần phải khám thẩm định lại sức khỏe (mặc dù phí đóng cho kỳ mới sẽ tăng lên dựa theo độ tuổi hiện tại).

5. Đối tượng nào nên mua bảo hiểm nhân thọ tử kỳ?

Với những đặc tính chuyên biệt, bảo hiểm nhân thọ tử kỳ không dành cho những người tìm kiếm sự giàu có, mà dành cho những người muốn quản trị thảm họa tài chính. Dưới đây là những nhóm đối tượng lý tưởng nhất cho sản phẩm này:

Người trụ cột gia đình có thu nhập trung bình/thấp

Bạn là nguồn thu nhập chính nuôi sống cả gia đình, vợ/chồng bạn thu nhập thấp hơn, và bạn có 2 đứa con nhỏ. Trách nhiệm tài chính đè nặng lên vai bạn. Nhưng với mức lương 15 triệu/tháng, bạn không thể vung tiền mua những gói bảo hiểm liên kết đầu tư phí 25-30 triệu/năm.

Lúc này, bảo hiểm tử kỳ là cứu cánh. Bạn chỉ cần trích ra khoảng 3 triệu đồng/năm để mua gói bảo vệ 1,5 tỷ đồng. Rủi ro xấu nhất xảy ra, 1,5 tỷ đồng này sẽ giúp vợ con bạn trang trải sinh hoạt phí và tiền học phí trong ít nhất 10 năm tiếp theo.

Những người đang gánh các khoản nợ vay lớn (Vay mua nhà, kinh doanh)

Giả sử bạn vay ngân hàng 2 tỷ đồng để mua nhà trả góp trong 15 năm. Nếu bạn đột ngột qua đời ở năm thứ 2, để lại khoản nợ 1,8 tỷ đồng, ngân hàng sẽ siết nợ và vợ con bạn sẽ bị đẩy ra đường.

Việc mua một gói bảo hiểm tử kỳ 2 tỷ đồng với thời hạn 15 năm là hành động cực kỳ có trách nhiệm. Nếu bạn nằm xuống, tiền bảo hiểm bồi thường 2 tỷ đồng sẽ được dùng để tất toán ngay lập tức khoản nợ ngân hàng. Vợ con bạn được giữ lại ngôi nhà để an cư. Khi khoản vay kết thúc sau 15 năm, hợp đồng bảo hiểm tử kỳ cũng chấm dứt vai trò lịch sử của nó.

Chủ doanh nghiệp, người khởi nghiệp 

Chủ doanh nghiệp thường là linh hồn của công ty. Họ thường vay nợ rất nhiều để đầu tư sản xuất kinh doanh. Việc người sáng lập đột ngột qua đời có thể khiến công ty phá sản, đối tác quay lưng, ngân hàng siết nợ. Mua bảo hiểm tử kỳ cho nhân sự chủ chốt là cách bảo vệ sự sinh tồn của doanh nghiệp với chi phí rẻ nhất, tối ưu dòng tiền lưu động cho sản xuất.

Những nhà đầu tư thông minh theo trường phái “Mua tử kỳ – Đầu tư khoản chênh lệch”

Đây là nhóm khách hàng am hiểu tài chính sâu sắc. Họ biết rằng việc đưa tiền cho công ty bảo hiểm để “đầu tư hộ” thông qua các gói bảo hiểm Liên kết đơn vị (ILP) thường chịu nhiều loại phí quản lý đắt đỏ và hiệu suất sinh lời không tối ưu.

Chiến lược của họ: Thay vì đóng 25 triệu/năm cho một gói ILP, họ mua bảo hiểm tử kỳ giá 5 triệu/năm để lấy đúng mệnh giá bảo vệ sinh mạng tương đương. Số tiền 20 triệu chênh lệch còn lại, họ tự mang đi đầu tư vào Chứng khoán, Chứng chỉ quỹ, hoặc Vàng. (Chi tiết về chiến lược này sẽ được làm rõ ở phần 7).

6. Bảng so sánh Bảo hiểm tử kỳ và Bảo hiểm trọn đời / Liên kết đầu tư

7. Hướng dẫn chi tiết 4 bước mua bảo hiểm nhân thọ tử kỳ chuẩn xác

Nếu bạn đã nhận ra giá trị thực sự của bảo hiểm nhân thọ tử kỳ, dưới đây là các bước giúp bạn mua sản phẩm này một cách thông minh nhất:

Bước 1: Tính toán Mệnh giá bảo vệ cần thiết

Đừng mua theo cảm tính. Hãy liệt kê toàn bộ số tiền gia đình cần để duy trì mức sống cơ bản, trả tiền học cho con và thanh toán hết các khoản nợ vay ngân hàng hiện tại (nếu có). Tổng cộng lại, đó chính là mệnh giá tử kỳ bạn cần mua. Công thức nhẩm nhanh thường là: Mệnh giá = 10 năm chi phí sinh hoạt của gia đình + Tổng dư nợ hiện tại.

Bước 2: Lựa chọn thời hạn bảo vệ phù hợp

Chọn thời hạn bảo hiểm kéo dài cho đến khi con cái bạn học xong Đại học và tự lập (ví dụ 15, 20 năm), hoặc bằng đúng với thời gian trả góp khoản vay thế chấp ngân hàng.

Bước 3: So sánh các nhà cung cấp

Hầu hết các công ty bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam hiện nay đều có dòng sản phẩm bảo hiểm tử kỳ. Tuy nhiên, các đại lý tư vấn thường ít khi chủ động giới thiệu sản phẩm này do hoa hồng cho tư vấn viên rất thấp (vì phí rẻ). Bạn hãy chủ động yêu cầu tư vấn viên thiết kế gói tử kỳ độc lập và so sánh biểu phí giữa 2-3 công ty khác nhau.

Bước 4: Khai báo sức khỏe trung thực tuyệt đối

Đây là yếu tố sống còn. Bảo hiểm tử kỳ có phí rất rẻ và đền bù cực lớn, nên quy trình thẩm định chi trả rất khắt khe. Việc che giấu bệnh sử có thể khiến gia đình bạn bị từ chối bồi thường khi rủi ro xảy ra, khiến toàn bộ ý nghĩa của việc mua bảo hiểm trở về con số 0.

8. Kết luận

Bảo hiểm nhân thọ tử kỳ không phải là một công cụ để làm giàu, cũng không phải là một kênh tích lũy tài sản. Nó là một “lá chắn” tài chính thuần khiết nhất, mang lại đúng giá trị nhân văn nguyên bản của bảo hiểm: Bảo vệ những người thân yêu ở lại không bị rơi vào khủng hoảng tài chính khi người trụ cột không may vắng bóng.

Đừng để định kiến “mua bảo hiểm thì phải lấy lại được tiền” ngăn cản bạn thiết lập một quỹ dự phòng sinh mạng thiết yếu. Hãy coi phí bảo hiểm tử kỳ giống như chiếc mũ bảo hiểm bạn đội hàng ngày — bạn chi tiền để mua sự an tâm tuyệt đối, từ đó thảnh thơi tận hưởng cuộc sống và tập trung xây dựng sự thịnh vượng thông qua các kênh đầu tư sinh lời thực thụ khác.

(Lưu ý: Mọi quyết định tham gia bảo hiểm hay đầu tư cần dựa trên tình hình tài chính thực tế và khẩu vị rủi ro của mỗi cá nhân. Bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức, không thay thế cho lời khuyên từ các cố vấn tài chính được cấp phép).