Dầu Brent và WTI khác nhau thế nào? Phân tích chênh lệch giá & tác động kinh tế 2026

Trong bản tin tài chính hàng ngày, chúng ta thường nghe: “Giá dầu thô thế giới hôm nay tăng. Dầu Brent đạt mức X đô la và dầu WTI đạt mức Y đô la”. Tại sao cùng là “vàng đen” nhưng hai loại dầu lại có hai mức giá khác nhau? Tại sao giới đầu tư toàn cầu lại quan tâm sát sao đến chênh lệch giữa giá dầu Brent và WTI?

Trong bối cảnh thị trường năng lượng đang chịu áp lực từ các chính sách chuyển đổi xanh và căng thẳng địa chính trị đầu năm 2026, việc hiểu rõ bản chất của hai loại dầu chuẩn này là chìa khóa để dự báo lạm phát và xu hướng đầu tư. Bài viết này sẽ giải mã chi tiết sự khác biệt và cập nhật diễn biến mới nhất.

1. Dầu Brent và WTI là gì?

Dù có hàng trăm loại dầu thô trên thế giới, nhưng dầu Brent và WTI là hai loại dầu “chuẩn” quan trọng nhất, quyết định giá bán của hàng tỷ thùng dầu mỗi ngày.

Trong hàng hóa phái sinh, “Chuẩn” (Benchmark) đóng vai trò như một mỏ neo. Nếu không có Brent và WTI, thế giới sẽ hỗn loạn vì không biết định giá một thùng dầu từ Nigeria hay một thùng dầu từ Venezuela (vốn có chất lượng rất khác nhau) như thế nào.

Dầu WTI (West Texas Intermediate)

Dầu WTI là một loại dầu thô nhẹ, ngọt. Hàm lượng lưu huỳnh cực thấp (khoảng 0.24%) và tỷ trọng API cao. Điều này giúp WTI rất dễ lọc thành xăng và nhiên liệu diesel. Với chi phí lọc dầu thấp, WTI tối ưu để sản xuất Xăng, khớp hoàn toàn với nhu cầu của thị trường Mỹ – quốc gia tiêu thụ xăng lớn nhất thế giới.

Nó được khai thác chủ yếu tại các giếng dầu trong đất liền ở Mỹ (đặc biệt là lưu vực Permian, Texas và Bắc Dakota). WTI không chỉ là dầu khoan truyền thống. Sự bùng nổ sản lượng WTI trong thập kỷ qua đến từ công nghệ Fracking (Cắt phá thủy lực) tại lưu vực Permian.

Nguồn cung WTI có khả năng “Bật/Tắt” nhanh hơn dầu Brent. Các giếng dầu đá phiến có thể khởi động hoặc đóng lại linh hoạt hơn so với các giàn khoan biển khổng lồ, khiến nguồn cung WTI phản ứng nhạy bén với giá cả.

Để xuất khẩu, WTI phải chảy qua đường ống xuống vịnh Mexico. Nếu đường ống tắc hoặc kho chứa tại Cushing bị đầy (như thảm họa tháng 4/2020 khi giá WTI rớt xuống âm), dầu sẽ bị mắc kẹt. WTI chịu áp lực về hậu cần đường ống nặng nề hơn Brent rất nhiều.

Sàn giao dịch: NYMEX (New York Mercantile Exchange).

Dầu Brent (Brent Crude)

Dầu Brent ngọt, nhẹ nhưng vẫn “nặng” hơn WTI và chứa nhiều lưu huỳnh hơn WTI một chút (khoảng 0.37%). Tuy nhiên, nó vẫn là loại dầu chất lượng cao lý tưởng để sản xuất xăng và dầu diesel. Tuy “nặng” hơn WTI một chút, Brent vẫn là dầu chất lượng cao. Nó phù hợp để sản xuất Dầu Diesel và nhiên liệu chưng cất trung bình.

Thị trường chính của dòng dầu này là Châu Âu (nơi xe chạy máy dầu Diesel phổ biến) và thị trường Trung Quốc. 

Dầu Brent thường được khai thác từ các mỏ dầu ở Biển Bắc, nằm giữa Vương quốc Anh và Na Uy. Thực tế, mỏ Brent nguyên thủy đã cạn kiệt. Ngày nay, “Dầu Brent” là một rổ pha trộn của 5 dòng dầu chính: Brent, Forties, Oseberg, Ekofisk và Troll (BFOET). Việc mở rộng rổ dầu giúp duy trì thanh khoản và độ ổn định cho chuẩn Brent, tránh việc giá bị thao túng bởi sự sụt giảm của một mỏ đơn lẻ.

Do được khai thác trên biển, dầu Brent dễ dàng vận chuyển đi khắp thế giới. Khoảng 2/3 lượng dầu thô giao dịch toàn cầu được định giá theo chuẩn Brent. Khác với WTI bị kẹt trong đất liền, dầu Brent được khai thác ngay trên biển. Chỉ cần bơm lên tàu chở dầu (Tanker) là có thể đi bất cứ đâu.

Vì tính cơ động. Giá Brent phản ánh đúng nhất cung cầu toàn cầu và rủi ro địa chính trị. Nếu kênh đào Suez bị chặn hay Trung Đông có chiến tranh, giá Brent sẽ phản ứng tức thì và mạnh mẽ hơn WTI (vốn phản ánh cung cầu nội địa Mỹ nhiều hơn).

Sàn giao dịch: ICE Futures Europe (London).

2. Tại sao giá dầu Brent thường cao hơn WTI?

Về mặt lý thuyết, WTI có chất lượng tốt hơn Brent (ngọt hơn, nhẹ hơn), nên WTI đáng lẽ phải đắt hơn. Tuy nhiên, thực tế thị trường trong nhiều năm qua lại chứng minh ngược lại: Brent thường đắt hơn WTI.

Bản đồ dầu Brent và WTI

Lý do này đến từ:

• Vấn đề Logistics (vận chuyển): Brent là dầu khai thác ngoài khơi, dễ dàng bơm thẳng lên tàu và chở đi bất cứ đâu. WTI là dầu trong đất liền, bị giới hạn bởi hệ thống đường ống và kho chứa tại Cushing. Khi kho chứa đầy hoặc đường ống tắc nghẽn, giá WTI sẽ giảm sâu (thậm chí từng âm vào năm 2020), trong khi Brent vẫn ổn định. 

• Vai trò địa chính trị: Brent là giá tham chiếu cho thị trường Châu Âu, Châu Phi và Trung Đông – những nơi thường xuyên xảy ra xung đột (chiến tranh, cấm vận, phiến quân tấn công). Do đó, phí rủi ro địa chính trị thường được cộng vào giá Brent nhiều hơn. 

Ví dụ: Nếu eo biển Hormuz bị Iran đe dọa, hay xung đột Israel-Hamas leo thang, dòng chảy dầu toàn cầu bị đe dọa và khiến giá Brent phản ứng tăng vọt ngay lập tức.

• Cách mạng đá phiến Mỹ: Sự bùng nổ khai thác dầu đá phiến tại Mỹ đã làm nguồn cung WTI dư thừa cục bộ, gây áp lực giảm giá lên loại dầu này so với Brent. Đây là yếu tố thay đổi cấu trúc thị trường trong 15 năm qua. 

+ Trước năm 2010, Mỹ nhập khẩu dầu, WTI thường đắt hơn Brent.

+ Sau năm 2010, công nghệ Fracking (cắt phá thủy lực) khiến sản lượng dầu tăng vọt. Sản lượng tăng quá nhanh trong khi hạ tầng đường ống và cảng xuất khẩu chưa kịp xây dựng tương ứng đã tạo ra tình trạng “nút cổ chai”. Dầu được hút lên quá nhiều tại Texas mà không kịp bán ra thế giới, dẫn đến việc dư thừa cục bộ, đè nén giá WTI xuống thấp hơn so với giá thế giới (Brent).

3. Cập nhật thị trường: Diễn biến giá dầu Brent và WTI (Tháng 1/2026)

Số liệu tháng 1/2026

Ngày 6/1/2026, ghi nhận trên Oilprice lúc 1100 theo giờ Việt Nam:

• Giá dầu Brent: đứng ở mốc 61.162 USD/thùng, giảm 0.23% (tương đương giảm 0.14 USD/thùng).
• Giá dầu WTI: ở mốc 58.15 USD/thùng, giảm 0.29% (tương đương giảm 0.17 USD/thùng).
• Chênh lệch (Spread): 3,012 USD/thùng.

Việc giá dầu Brent rớt về sát mốc 60 USD (thấp hơn so với mức kỳ vọng là quanh khoảng 75 USD – 80 USD) cho thấy nhu cầu thực tế yếu hơn dự báo. Trong khi đó, việc giao dịch dưới 60 USD của giá dầu WTI lại là tin xấu cho ngành dầu đá phiến Mỹ. Mức spread gần 4 USD này đủ hấp dẫn để các thương nhân mua dầu WTI giá rẻ (58 USD) và thuê tàu chở sang Châu Á/Châu Âu bán theo giá Brent (62 USD).

Nguyên nhân biến động giá cuối năm 2025 – đầu 2026

• Chính sách của OPEC+: Việc gia hạn cắt giảm sản lượng tự nguyện đến hết quý I/2026 đã tạo đáy hỗ trợ cho giá dầu Brent, ngăn không cho giá giảm quá sâu. Tuy nhiên, nếu cắt giảm quá lâu, thị trường lo ngại nếu OPEC+ “mất kiên nhẫn” và xả van dầu để giành lại thị phần, giá dầu có thể sập về 50 USD (kịch bản năm 2014 lặp lại).
• Nhu cầu từ Trung Quốc: Dữ liệu sản xuất tháng 10-11/2025 của Trung Quốc cho thấy sự phục hồi chậm hơn dự kiến, kìm hãm đà tăng giá dầu. Một phần nguyên nhân khác đến từ thị trường xe điện (EV) cuối năm của Trung Quốc đang phát triển và gây giảm nhu cầu xăng dầu. 
• Sản lượng kỷ lục của Mỹ: Sản lượng dầu thô của Mỹ tiếp tục đạt mức cao kỷ lục, gây áp lực lên giá WTI, khiến chênh lệch Brent-WTI nới rộng nhẹ so với đầu năm. 

4. Tác động đến kinh tế và nhà đầu tư Việt Nam

Việc hiểu về dầu Brent và WTI không chỉ dành cho các chuyên gia, nó ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền của chính bạn. Cụ thể là theo những cách sau. 

Giá xăng dầu trong nước 

Việt Nam điều hành giá xăng dầu dựa trên giá thành phẩm tại thị trường Singapore (vốn tham chiếu chặt chẽ với giá dầu Brent). Chu kỳ điều hành giá xăng dầu hiện nay là khoảng 7 ngày/lần.

Do đó, khi giá Brent tăng, khoảng 1 tuần sau, giá xăng A95 trong nước sẽ chịu áp lực tăng theo trong các kỳ điều hành của Liên Bộ Công Thương – Tài chính và tăng theo tại các câu xăng. 

Bởi xăng dầu chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí vận tải, nên khi giá dầu Brent neo cao (ví dụ >80 USD), chi phí vận tải cũng tăng theo và gây áp lực tiếp theo lên giá hàng hoá tiêu dùng và tác động trực tiếp đến CPI, lạm phát. 

Cổ phiếu Dầu khí (PVD, PVS, BSR, GAS)

• Nhóm Thượng nguồn (PVD, PVS): Giá dầu Brent neo ở mức 62,11 USD/thùng (tháng 12/2025) là mức đủ để các dự án thăm dò khai thác (như Lô B – Ô Môn) được triển khai mạnh, mang lại việc làm cho PVD, PVS.
• Nhóm Hạ nguồn (BSR – Lọc hóa dầu Bình Sơn): BSR mua dầu thô (thường định giá theo Brent) và bán thành phẩm. Chênh lệch giá dầu ổn định sẽ giúp biên lợi nhuận của doanh nghiệp này được bảo toàn.

> Xem thêm: Cổ phiếu Dầu khí nên mua mã nào để nắm bắt cơ hội đầu tư.

==> Đọc thêm: Giá dầu ảnh hưởng đến giá vàng như thế nào?

5. Bảng so sánh tóm tắt: Dầu Brent vs WTI

Để tóm lược lại những khác biệt của dầu Brent và dầu WTI, bạn có thể theo dõi bảng sau:

6. Kết luận

Sự phân hóa giữa dầu Brent và WTI là một chỉ báo quan trọng của nền kinh tế toàn cầu. Trong giai đoạn cuối năm 2025, với mức chênh lệch gần 4 USD, thị trường đang cho thấy nguồn cung tại Mỹ (WTI) đang dồi dào hơn so với thị trường quốc tế (Brent).

Đối với nhà đầu tư, việc theo dõi sát sao biểu đồ giá của hai loại dầu này sẽ giúp bạn dự báo được xu hướng lạm phát (CPI) và đưa ra quyết định mua bán cổ phiếu nhóm năng lượng chính xác hơn.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Thông tin và số liệu trong bài viết được cập nhật dựa trên diễn biến thị trường tính đến tháng 1/2026 nhằm mục đích tham khảo. Giá dầu là loại tài sản có biến động lớn, nhà đầu tư cần tự nghiên cứu kỹ lưỡng và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.