Long Short là gì? Giải mã chi tiết về giao dịch Long Short trong thị trường crypto

Trong thị trường tài chính truyền thống, bạn thường chỉ kiếm được lợi nhuận khi giá tài sản tăng lên (mua thấp bán cao). Tuy nhiên, với sự biến động khốc liệt của thị trường tiền mã hóa, việc thị trường giảm 20-30% chỉ trong một ngày là điều không hiếm gặp. Nếu chỉ biết mua và nắm giữ, bạn sẽ bỏ lỡ rất nhiều cơ hội, thậm chí bất lực nhìn tài sản bốc hơi trong mùa đông Crypto.

Đây chính là lúc khái niệm Long Short trở thành “vũ khí” tối thượng của các nhà giao dịch (Trader). Vậy thực chất Long Short là gì? Tại sao nó được xem là con dao hai lưỡi có thể giúp bạn nhân tài sản lên nhiều lần nhưng cũng có thể khiến bạn trắng tay trong tích tắc? Bài viết này của Finhay sẽ giải mã tường tận mọi ngóc ngách của giao dịch Long Short.

1. Long Short là gì trong thị trường Crypto?

Để trả lời câu hỏi Long Short là gì, chúng ta cần hiểu đây là hai vị thế đối lập nhau trong giao dịch Hợp đồng tương lai (Futures) hoặc Giao dịch ký quỹ (Margin).

Khác biệt hoàn toàn với giao dịch giao ngay (Spot) truyền thống – nơi bạn chỉ có một chiều lợi nhuận là “mua thấp, bán cao” , giao dịch Long Short trao cho bạn quyền năng kiếm tiền linh hoạt ngay cả khi thị trường đang lao dốc không phanh.

Khi tham gia Long Short, bạn không thực sự sở hữu bất kỳ đồng coin vật lý nào trong ví. Thứ bạn đang giao dịch là các Hợp đồng tương lai (Futures Contracts) – những thỏa thuận cam kết về giá trị của tài sản tại một thời điểm xác định.

Lệnh Long (Buy) là gì?

Long (hay còn gọi là Mua khống/Đánh lên) là vị thế bạn mở khi kỳ vọng giá của một đồng coin sẽ TĂNG trong tương lai.

• Cơ chế: Bạn mua một hợp đồng ở giá thấp và chờ đợi để bán lại hợp đồng đó ở giá cao hơn.

• Ví dụ đơn giản: Bạn dự đoán Bitcoin (BTC) sẽ tăng từ 90.000 USD lên 100.000 USD. Bạn mở một lệnh Long (Vị thế Long). Nếu giá BTC tăng đúng như dự đoán, bạn sẽ có lãi.

• Tâm lý: Phe Long đại diện cho phe Bò (Bulls) – những người lạc quan về thị trường.

Lệnh Short (Sell) là gì?

Short (hay còn gọi là Bán khống/Đánh xuống) là vị thế bạn mở khi kỳ vọng giá của một đồng coin sẽ GIẢM trong tương lai.

• Cơ chế: Bạn “vay” đồng coin từ sàn giao dịch để bán ngay ở giá hiện tại (giá cao), với cam kết sẽ mua lại số coin đó trong tương lai để trả lại cho sàn. Nếu giá giảm xuống, bạn mua lại được coin với giá rẻ hơn. Phần chênh lệch giữa giá bán lúc đầu và giá mua lại chính là lợi nhuận của bạn.

• Ví dụ đơn giản: Bạn dự đoán Ethereum (ETH) sẽ sập từ 3.000 USD xuống 2.500 USD. Bạn mở lệnh Short. Nếu ETH giảm về 2.500 USD, bạn chốt lời và hưởng chênh lệch.

• Tâm lý: Phe Short đại diện cho phe Gấu (Bears) – những người bi quan về thị trường.

Tiêu chí	Giao dịch Spot (Giao ngay)	Giao dịch Long/Short (Futures)
Acquired	Bạn thực sự sở hữu đồng coin đó trong ví.	Bạn chỉ sở hữu Hợp đồng cam kết giá trị (không nắm giữ coin thực).
Chiều kiếm lời	Chỉ có lãi khi giá TĂNG.	Có lãi cả khi giá TĂNG (Long) hoặc GIẢM (Short).
Đòn bẩy	Không (hoặc rất thấp).	Rất cao (có thể lên tới x125 lần).
Rủi ro cháy	Thấp (chỉ mất hết giá trị nếu coin về 0).	Cao (Bị thanh lý tài sản nếu giá đi ngược dự đoán một biên độ nhất định).
Phí giao dịch	Phí giao dịch thông thường.	Phí giao dịch + Phí Funding (trả mỗi 8h) + Phí thanh lý.

2. Cơ chế hoạt động của giao dịch Long Short trong Crypto

Tại sao bạn chỉ có 100 USD mà có thể mở vị thế trị giá 10.000 USD? Đó là nhờ các cơ chế sau:

Đòn bẩy tài chính

Đòn bẩy là công cụ cho phép bạn giao dịch với số tiền lớn hơn nhiều so với số vốn thực có. Sàn giao dịch sẽ cho bạn vay phần còn lại.

• Ký hiệu: x10, x20, x50, x100…

• Ví dụ: Bạn có vốn gốc 1.000 USD. Bạn dùng đòn bẩy x10.

  • Tổng giá trị lệnh của bạn = 1.000 * 10 = 10.000 USD.

  • Lợi nhuận & rủi ro: Nếu giá coin tăng 1%, lệnh của bạn lãi 1% trên 10.000 USD (tức là 100 USD). So với vốn gốc 1.000 USD, bạn lãi thực tế 10%. Ngược lại, nếu giá giảm 1%, bạn cũng lỗ 10% trên vốn gốc.

>> Xem chi tiết tại: 3x 5x 10x Binance là gì? Ưu nhược điểm khi sử dụng Margin trên sàn Binance

Ký quỹ (Margin)

Để sàn cho bạn vay tiền dùng đòn bẩy, bạn phải đặt cọc một khoản tiền gọi là Ký quỹ. Trong giao dịch Long Short, có hai chế độ ký quỹ chính:

• Isolated Margin (Ký quỹ cô lập): Rủi ro chỉ gói gọn trong số tiền bạn dùng cho lệnh đó. Nếu bị cháy, bạn chỉ mất số tiền đã cược cho lệnh này. Ví khác không bị ảnh hưởng.

• Cross Margin (Ký quỹ chéo): Toàn bộ số dư trong ví Futures của bạn sẽ được dùng làm tài sản đảm bảo. Nếu một lệnh bị lỗ nặng, nó sẽ “ăn” vào số dư của các lệnh khác hoặc số dư khả dụng để gồng lỗ. Rủi ro cháy toàn bộ ví là rất cao.

Giá thanh lý

Khi tìm hiểu Long Short là gì, bạn bắt buộc phải biết thuật ngữ “Cháy tài khoản”. Giá thanh lý là mức giá mà tại đó, toàn bộ số tiền ký quỹ của bạn bị mất trắng do thua lỗ vượt quá khả năng chi trả.

• Với lệnh Long: Giá thanh lý sẽ nằm dưới giá vào lệnh (Entry).

• Với lệnh Short: Giá thanh lý sẽ nằm trên giá vào lệnh (Entry).

• Đòn bẩy càng cao, giá thanh lý càng gần giá vào lệnh => Rủi ro càng lớn.

Phí Funding

Đây là cơ chế đặc biệt để giữ giá của thị trường Phái sinh (Futures) sát với giá thị trường Giao ngay (Spot).

• Funding Rate Dương (+): Phe Long (mua) phải trả tiền cho phe Short (bán). Điều này thường xảy ra khi thị trường hưng phấn, nhiều người Long.

• Funding Rate Âm (-): Phe Short (bán) phải trả tiền cho phe Long (mua). Điều này xảy ra khi thị trường bi quan, nhiều người Short.

3. Ví dụ chi tiết về giao dịch Long Short

Để giúp bạn hình dung rõ hơn Long Short là gì và cách tính toán lợi nhuận/rủi ro, hãy cùng xem xét hai ví dụ cụ thể dưới đây.

Ví dụ 1: Vị thế Long (Kỳ vọng giá tăng)

• Bối cảnh: Tháng 01/2026, Bitcoin (BTC) đang giao dịch ở mức 90.000 USD. Sau khi phân tích kỹ thuật, bạn nhận thấy BTC vừa phá vỡ mô hình tích lũy và tin tức về ETF Bitcoin Spot đang rất tốt. Bạn quyết định mở lệnh Long.

• Vốn gốc: 1.000 USDT.

• Đòn bẩy: x10.

• Tổng khối lượng lệnh: 10.000 USDT (tương đương khoảng 0.111 BTC).

Kịch bản 1: Có lãi

• Giá BTC tăng lên 99.000 USD (Tăng 10%).

• Lợi nhuận cơ bản (không đòn bẩy): 10% >> Lợi nhuận thực tế (có đòn bẩy x10): 10% * 10 = 100%.

• Số tiền lãi: 1.000 USDT. Tổng tài khoản: 2.000 USDT.

Kịch bản 2: Thua lỗ

• Giá BTC giảm xuống 85.500 USD (Giảm 5%).

• Thua lỗ cơ bản: 5% >> Thua lỗ thực tế (có đòn bẩy x10): 5% * 10 = 50%.

• Số tiền lỗ: 500 USDT. Tài khoản còn lại: 500 USDT.

Kịch bản 3: Thanh lý (Cháy)

Vì đòn bẩy x10, nên chỉ cần giá giảm khoảng 10% (về mức 81.000 USD), bạn sẽ mất toàn bộ 1.000 USDT vốn gốc. Sàn sẽ tự động đóng lệnh của bạn.

Ví dụ 2: Vị thế Short (Kỳ vọng giá giảm)

• Bối cảnh: Solana (SOL) đang bay cao ở mức 200 USD. Bạn nhận thấy chỉ số RSI đã quá mua và gặp kháng cự cứng. Bạn dự đoán SOL sẽ điều chỉnh. Bạn mở lệnh Short.

• Vốn gốc: 500 USDT.

• Đòn bẩy: x20.

• Tổng khối lượng lệnh: 10.000 USDT.

Kịch bản 1: Có lãi

• Giá SOL giảm xuống 180 USD (Giảm 10%).

• Lợi nhuận cơ bản: 10% >> Lợi nhuận thực tế (có đòn bẩy x20): 10% * 20 = 200%.

• Số tiền lãi: 1.000 USDT. Tổng tài khoản: 1.500 USDT.

Kịch bản 2: Thua lỗ & Cháy

• Giá SOL không giảm mà tăng lên 210 USD (Tăng 5%).

• Thua lỗ thực tế: 5% * 20 = 100%.

• Kết quả: Bạn cháy tài khoản, mất toàn bộ 500 USDT.

Bài học rút ra: Qua các ví dụ trên, bạn có thể thấy rõ bản chất của Long Short. Nó là công cụ khuếch đại: khuếch đại lợi nhuận khi bạn đúng, nhưng cũng khuếch đại thua lỗ với tốc độ chóng mặt khi bạn sai.

4. Tại sao nhà đầu tư chọn Long Short? Cơ hội trong thị trường

Nếu rủi ro cao như vậy, tại sao khối lượng giao dịch Futures luôn gấp nhiều lần Spot? Hiểu được lợi ích của Long Short là gì sẽ giúp bạn tận dụng nó hiệu quả.

Kiếm lời bất chấp xu hướng thị trường

Đây là lợi thế lớn nhất. Với nhà đầu tư Spot (Hold coin), khi thị trường bước vào mùa đông Crypto (giá giảm liên tục 1-2 năm), họ chỉ có thể đứng ngoài hoặc gồng lỗ. Nhưng với Long Short trader, thị trường giảm là cơ hội vàng để mở vị thế Short. Bạn có thể kiếm tiền ngay cả khi Bitcoin sập từ 60.000 về 15.000 USD. Long Short giúp dòng tiền của bạn luôn vận động.

Nhiều Trader huyền thoại đã làm giàu nhanh chóng nhờ việc Bán khống trong các đợt sụp đổ lớn như vụ LUNA (2022) hay vụ sập sàn FTX.

Tối ưu hóa vốn nhỏ

Nhờ đòn bẩy, bạn không cần số vốn lớn để tạo ra lợi nhuận đáng kể. Với 100 USD và đòn bẩy x100, bạn có sức mua tương đương một người có 10.000 USD. Điều này đặc biệt hấp dẫn với các nhà đầu tư nhỏ lẻ muốn gia tăng tài sản nhanh chóng (tuy nhiên rủi ro cũng tương ứng).

Phòng vệ rủi ro – Chiến lược của “Cá mập”

Ví dụ: Bạn đang Hold 1 BTC (giá 90.000 USD) và xác định giữ dài hạn trong 5 năm. Tuy nhiên, bạn dự đoán tháng tới giá sẽ giảm ngắn hạn về 80.000 USD. Bạn không muốn bán số BTC đang Hold đi.

• Bạn mở một lệnh Short BTC với khối lượng tương đương 1 BTC trên thị trường Futures.

• Nếu giá giảm về 80.000 USD: Số BTC Spot của bạn bị giảm giá trị 10.000 USD. Nhưng lệnh Short Futures của bạn lại lãi 10.000 USD. Tài sản của bạn được bảo toàn giá trị trước đợt sụt giảm.

5. Những rủi ro “chí mạng” khi giao dịch Long Short

Tìm hiểu Long Short là gì mà bỏ qua phần rủi ro thì coi như bạn đang bước một chân vào cửa tử. Thống kê cho thấy 90% trader mới tham gia Long Short đều thua lỗ. Tại sao?

Rủi ro thanh lý

Như đã phân tích, đòn bẩy là con dao hai lưỡi. Trong thị trường Crypto, biên độ dao động 10-20% một ngày là bình thường. Nếu bạn dùng đòn bẩy x10, chỉ cần một cây nến “quét râu” ngược chiều 10% là tài khoản bốc hơi. Không còn cơ hội làm lại như Spot.

Thao túng giá

Sàn giao dịch và các “Cá mập” nắm rõ dữ liệu đặt lệnh của người dùng. Họ biết điểm Stop-loss (Cắt lỗ) và điểm Thanh lý của đám đông ở đâu. Thường xuyên xảy ra hiện tượng giá giật mạnh lên để thanh lý phe Short, sau đó giật mạnh xuống để thanh lý phe Long, rồi mới đi theo xu hướng chính.

Người trong nghề gọi là “Quét thanh khoản”. Nếu không hiểu cách thị trường vận hành, bạn sẽ liên tục là nạn nhân.

Bẫy tâm lý và “Trả thù thị trường”

Khi bị cháy một lệnh, tâm lý con người thường muốn gỡ lại nhanh chóng. Bạn nạp thêm tiền, đánh lệnh to hơn, dùng đòn bẩy cao hơn (All-in). Đây là con đường ngắn nhất dẫn đến phá sản. Cảm xúc sợ hãi (FUD) và tham lam (FOMO) trong Long Short mạnh gấp 10 lần so với Spot.

Rủi ro kỹ thuật và Phí giao dịch

• Trượt giá: Khi thị trường biến động quá mạnh, lệnh Stop-loss của bạn có thể không được khớp ở giá mong muốn mà khớp ở giá tệ hơn rất nhiều.

• Funding Fee: Nếu bạn giữ lệnh Long quá lâu trong xu hướng tăng, bạn có thể phải trả một khoản phí Funding khổng lồ cho phe Short, bào mòn lợi nhuận của bạn mỗi 8 tiếng.

6. Hướng dẫn các bước giao dịch Long Short trên sàn (Binance/OKX/Bybit)

1. Bước 1: Chuyển tiền: Chuyển USDT từ ví Spot sang ví Futures (Hợp đồng tương lai).

2. Bước 2: Chọn cặp giao dịch: Ví dụ BTC/USDT Perpetual (Hợp đồng vĩnh cửu).

3. Bước 3: Chọn chế độ Margin

   • Khuyên dùng Isolated cho người mới để quản lý rủi ro.

   • Chọn mức Đòn bẩy phù hợp (Khuyến nghị: x5 – x10 cho người mới).

4. Bước 4: Phân tích và Đặt lệnh

   • Limit: Đặt lệnh chờ ở mức giá mong muốn.

   • Market: Vào lệnh ngay lập tức ở giá thị trường.

   • Nhập số lượng tiền/coin muốn đánh.

5. Bước 5: Cài đặt TP/SL (Take Profit/Stop Loss): BẮT BUỘC.

   • Take Profit: Điểm chốt lời tự động.

   • Stop Loss: Điểm cắt lỗ tự động để bảo vệ vốn.

>> Đọc thêm: Hướng dẫn cách đặt Stop Loss trên Binance đơn giản nhất

1. Bước 6: Mở vị thế: Nhấn nút Buy/Long hoặc Sell/Short.

7. 5 nguyên tắc “sống còn” khi giao dịch Long Short trong thị trường crypto

8. Kết luận

Qua bài viết trên, Finhay hy vọng bạn đã hiểu tường tận Long Short là gì cũng như cơ hội và rủi ro khổng lồ mà nó mang lại.

Long Short không phải là con đường trải hoa hồng để làm giàu nhanh chóng. Nó là một nghề đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, tâm lý vững vàng và kỷ luật sắt đá. Đòn bẩy có thể giúp bạn mua nhà, mua xe, nhưng cũng có thể khiến bạn mất tất cả chỉ sau một đêm.

Lời khuyên cuối cùng: Hãy trang bị kiến thức thật kỹ, bắt đầu với số vốn nhỏ, luôn đặt Stop-loss và không bao giờ để lòng tham dẫn lối. Chúc bạn trở thành một nhà đầu tư thông thái và thành công trong thị trường Crypto đầy tiềm năng này.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm:  Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và giáo dục, không phải là lời khuyên đầu tư tài chính. Thị trường Crypto, đặc biệt là giao dịch phái sinh Long Short, có mức độ rủi ro rất cao. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu kỹ lưỡng (DYOR) và chịu hoàn toàn trách nhiệm về quyết định của mình.