OCF là gì? Ứng dụng và cách trình bày trong báo cáo tài chính

OCF là gì?

OCF là viết tắt của từ Operating Cash Flow, được hiểu là thước đo lượng tiền mặt sản sinh trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Đây là thuật ngữ về sự lưu chuyển dòng tiền thuần của tổ chức, phản ánh sự chênh lệch giữa tổng giá trị chi ra so với tổng giá trị thu vào từ những hoạt động kinh doanh xét trong một kỳ báo cáo cụ thể.

OCF sẽ phản ánh được khả năng tạo ra dòng tiền của doanh nghiệp liệu có đủ để duy trì và tiếp tục phát triển hay không. Từ đó nhà đầu tư có được đánh giá và đưa ra lựa chọn nên hay không nên đầu tư vào doanh nghiệp này.

Công thức tính OCF

Có 2 phương pháp tính OCF được sử dụng phổ biến. Đó là phương thức trực tiếp và gián tiếp.

Cách tính OCF trực tiếp

OCF = Tổng doanh thu – Tổng chi phí hoạt động

Cách tính OCF trực tiếp có tính chính xác cao, đơn giản dễ sử dụng. Tuy nhiên cách tính này còn hạn chế trong vấn đề cung cấp thông tin cho nhà đầu tư. Phương pháp trực tiếp không thể hiện đủ thông tin quan trọng như hoạt động kinh doanh, các nguồn tiền mặt cụ thể,… 

Cách tính OCF gián tiếp

OCF = EBIT – Khấu hao – Thuế.

Phương pháp gián tiếp yêu cầu tính phức tạp hơn, nhưng cách tính này được nhiều nhà đầu tư ưa chuộng vì có thể làm rõ về doanh nghiệp. Nhà đầu tư dựa vào đó để xác định các biện pháp kế toán, lập báo cáo tài chính, loại bỏ những khoản thu nhập không sử dụng tiền mặt,… 

Lưu ý khi tính OCF

Trong công thức tính theo cách trực tiếp, phần doanh thu và chi phí được dùng là con số tổng cuối cùng. Vì thế, các số liệu này có thể đã bao gồm các khoản không liên quan đến tiền mặt như khấu hao, hàng tồn kho,… Còn theo cách gián tiếp thì thể hiện rõ các khoản này. 

Mặc dù kết quả tính của 2 phương pháp trên sẽ giống nhau, nhưng dựa vào cách thứ 2 nhà đầu tư xác định rõ được các đầu mục liên quan tới dòng tiền thuần của doanh nghiệp. Từ đó có được cái nhìn chi tiết và chính xác hơn.

Khi tính OCF, mà bạn cần nhớ: Các khoản mục được trình bày trong báo cáo hoạt động kinh doanh và lưu chuyển tiền tệ sẽ được thể hiện ở cả dấu dương và dấu âm, có báo cáo lại bỏ phần âm ở trong ngoặc. 

Tiếp theo, nếu nhìn vào báo cáo lưu chuyển tiền tệ, OCF sẽ nằm ở phần lợi nhuận trước thuế, như vậy doanh nghiệp có thể điều chỉnh các khoản vốn lưu động cũng như thay đổi chúng trong trường hợp cần thiết.

Ứng dụng OCF trong đánh giá doanh nghiệp

OCF phản ánh trực tiếp dòng tiền của doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ quyết định mở rộng, tái đầu tư, phát triển, vay thêm vốn, phát hành trái phiếu hoặc mua lại cổ phiếu trong tương lai. Vì vậy, chỉ số này có ý nghĩa với cả nhà đầu tư lẫn chủ doanh nghiệp khi đánh giá hoạt động của tổ chức.

Dù các chỉ tiêu khác như tài sản, vốn chủ sở hữu, nợ, kết quả hoạt động kinh doanh, cũng góp phần phản ánh thực trạng hoạt động của doanh nghiệp, nhưng OCF thể hiện trực tiếp hơn, tiền của công ty đã chi vào mục đích gì và thu được từ đâu. Dòng tiền thuần này đã được loại bỏ các yếu tố như thuế, khấu hao,… 

Có thể nói, hiện nay, OCF còn được chú ý nhiều hơn cả lợi nhuận doanh nghiệp vì nó sẽ tác động trực tiếp tới quyết định tương lai của tổ chức.

Trường hợp OCF âm

Doanh nghiệp sẽ phải phát hành thêm cổ phiếu hoặc đi vay để có được tiền vốn cho hoạt động kinh doanh. Điều này tiềm ẩn rủi ro cao do phải chịu áp lực lãi suất và nợ vay nếu đi vay. Đồng thời, giá trị cổ phiếu doanh nghiệp sẽ giảm nếu bán thêm cổ phiếu mới.

OCF âm không phải lúc nào cũng do doanh nghiệp đang gặp khó khăn. Tùy vào chiến lược kinh doanh của tổ chức mà họ sẽ chấp nhận việc dòng tiền âm.

Cụ thể nếu doanh nghiệp đang đầu tư thêm tiền cho việc phát triển mô hình, mở rộng kinh doanh, đầu tư xây nhà máy,… Các hoạt động này làm dòng tiền chi ra nhiều hơn dòng tiền vào, dẫn đến OCF âm. Nhưng nếu doanh nghiệp đi đúng chiến lược và hoạt động hiệu quả thì lâu dài sẽ sinh ra nguồn tiền nhiều hơn.

Chính vì vậy OCF âm thật sự nguy hiểm nếu việc âm là do tình hình hoạt động kinh doanh thực tế.

Trường hợp OCF dương

Điều đó thể hiện doanh nghiệp đủ tiền để sử dụng cho hoạt động kinh doanh. Khoản tiền thu về cao hơn so với chi ra, như vậy doanh nghiệp sẽ có tiền để tái đầu tư hoặc tiếp tục mở rộng kinh doanh, có tổ chức còn dành một phần tiền để chi trả cổ tức cho cổ đông.

Các nhà đầu tư có xu hướng lựa chọn sở hữu những cổ phiếu được phát hành bởi các doanh nghiệp có OCF cao. Tuy nhiên, mã cổ phiếu tốt với báo cáo tài chính đẹp, dòng tiền thặng dư thường có giá cao, điều này làm nhà giao dịch mới, vừa và nhỏ không có đủ tiền để đầu tư.

Chính vì vậy, bên cạnh yếu tố OCF, người ta còn xem xét thêm tiêu chí về sự tăng trưởng giá, tức giá đang thấp nhưng tỷ lệ tăng trưởng cao. Như vậy, giữa hàng nghìn mã cổ phiếu, bạn sẽ phải tìm chọn ra những mã có giá thấp nhưng OCF dương mới là cơ hội đầu tư tốt. Bên cạnh đó, bạn cần kết hợp thêm chỉ số P/E, P/B … để tìm được mã chứng khoán tốt.

Hai hình thức trình bày OCF trong báo cáo tài chính

Theo quy định tại thông tư số 2002014/TT-BTC và 202/2014/TT-BTC về cách trình bày OCF trên báo cáo tài chính (BCTC): BCTC đơn lẻ sẽ trình bày theo phương pháp trực tiếp và gián tiếp, BCTC hợp nhất thì OCF bắt buộc phải trình bày theo phương pháp gián tiếp. 

• Phương pháp trực tiếp: lưu chuyển tiền ròng từ hoạt động kinh doanh được lập trên cơ sở hiệu số của các khoản thu với các khoản chi, khoản chi này xác định căn cứ trên tài khoản vốn bằng tiền và tài khoản đối ứng được theo dõi trên sổ chi tiết của doanh nghiệp.
• Phương pháp gián tiếp: lưu chuyển tiền ròng từ hoạt động kinh doanh xác định bởi cách điều chỉnh lợi nhuận trước, loại bỏ các khoản mục không phát sinh bằng tiền, những thay đổi trong kỳ của vốn lưu động và những khoản mà ảnh hưởng về tiền được phân loại vào hoạt động đầu tư.

OCF trình bày trực tiếp trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ thuộc BCTC, thể hiện luồng tiền từ hoạt động kinh doanh, gồm luồng tiền ra và luồng tiền vào, cả luồng tiền liên quan đến chứng khoán nắm giữ cho mục đích kinh doanh. 

Mối quan hệ giữa OCF và lợi nhuận của doanh nghiệp

Nhìn chung cả OCF và lợi nhuận đều đang phản ánh tình trạng hoạt động của doanh nghiệp. Tùy vào từng trường hợp mà 2 mục này sẽ thay đổi tăng hoặc giảm, nếu lợi nhuận tăng và OCF cũng tăng chứng tỏ công ty đang hoạt động rất tốt, nếu cả 2 cùng giảm thì phải xem xét lại chiến lược kinh doanh hiện tại. 

Trường hợp công ty có mức lợi nhuận lớn nhưng OCF quá thấp, thậm chí âm, điều này phản ánh doanh nghiệp đang gặp khó khăn, khoản thu tiền thực tế bị thấp, bán hàng nhưng không thu được tiền về, có thể do doanh nghiệp sản xuất quá nhiều hoặc đang tích trữ nguyên vật liệu.

Trường hợp công ty có mức lợi nhuận thấp nhưng OCF cao, điều này có thể do thực hiện giảm tồn kho, khấu hao nhanh, khoản phải thu giảm nên tiền mặt thu về tăng.

Khi đánh giá một doanh nghiệp cụ thể, báo cáo tài chính là cơ sở để bạn căn cứ vào phân tích. Đối với OCF, không phải lúc nào chỉ số này âm cũng báo hiệu dấu hiệu xấu. Bạn nên kết hợp nhiều công cụ, yếu tố khác để có được cái nhìn toàn diện hơn về tổ chức mình muốn tìm hiểu.

Trên đây là những kiến thức quan trọng xoay quanh cách tính và ý nghĩa của OCF. Hy vọng bài viết này sẽ hữu ích cho nhà đầu tư, từ đó áp dụng tốt trong chiến lược tìm kiếm lợi nhuận trên thị trường chứng khoán.

Nội dung và sản phẩm này thuộc Công ty Cổ phần Chứng khoán Finhay, hoạt động theo Giấy phép số 50/UBCK-GPHĐKD do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp ngày 29/12/2006 (được sửa đổi, bổ sung hợp lệ từng thời kỳ).

Cảnh báo rủi ro: Đầu tư tài chính và chứng khoán luôn tiềm ẩn rủi ro biến động thị trường, có thể dẫn đến mất một phần hoặc toàn bộ vốn. Các thông tin được cung cấp chỉ mang tính chất tham khảo, không cấu thành lời khuyên hay khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư cần tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Việc sử dụng dịch vụ đồng nghĩa với việc bạn đã đọc và đồng ý tuân thủ Chính sách bảo mật và sử dụng thông tin của Finhay.