Lịch sử giá vàng qua các năm (2000 – 2026) tại Việt Nam & thế giới

Đây được coi là “thập kỷ vàng” của thị trường kim loại quý khi giá trị của nó tăng trưởng gần như thẳng đứng, không có nhịp nghỉ. Chúng ta có thể chia nhỏ giai đoạn này thành 2 nửa rõ rệt:

• 2000 – 2005: Trong 5 năm đầu, thị trường diễn biến chậm và ổn định. Trên thế giới, giá vàng quốc tế nhích dần từ vùng đáy 270 USD/oz lên khoảng 500 USD/oz. Đồng pha với thế giới, giá vàng SJC trong nước cũng tăng từ mức 4.8 triệu đồng/lượng (năm 2000) lên khoảng 9.5 triệu đồng/lượng (cuối 2005).

Nguyên nhân

1. Giai đoạn này kinh tế thế giới tương đối ổn định sau sự kiện bong bóng Dotcom. Dù sự kiện 11/9/2001 và chiến tranh Iraq có gây lo ngại, nhưng chưa đủ để tạo ra một cơn sốt vàng toàn cầu.
2. Tại Việt Nam, nền kinh tế đang trong giai đoạn mở cửa (Hiệp định thương mại Việt – Mỹ). Lạm phát được kiểm soát tốt. Người dân mua vàng chủ yếu theo thói quen tích lũy truyền thống (của để dành, làm hồi môn) chứ chưa coi đây là kênh đầu tư sinh lời.

• 2006 – 2008: Năm 2008, khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu nổ ra (Lehman Brothers sụp đổ), giá vàng thế giới lần đầu tiên công phá mốc tâm lý 1.000 USD/oz. Tại Việt Nam, giá vàng lập tức phản ứng, vọt từ 10 triệu năm 2006 lên chạm ngưỡng 19.5 triệu đồng/lượng năm 2008.

Nguyên nhân

1. Hiệu ứng WTO (2006-2007): Việt Nam gia nhập WTO, thị trường chứng khoán bùng nổ (VN-Index lên đỉnh 1.170 điểm). Nhà đầu tư thắng lớn từ chứng khoán đã chốt lời và chuyển một phần dòng tiền khổng lồ sang mua vàng để bảo toàn tài sản.
2. Khủng hoảng 2008: Khi bong bóng bất động sản và chứng khoán vỡ, cộng với lạm phát tại Việt Nam năm 2008 tăng phi mã lên tới 19.89%, niềm tin vào tiền mặt suy giảm nghiêm trọng. Vàng trở thành “cứu cánh” duy nhất để chống lại sự mất giá của đồng tiền.

   >> Tham khảo thêm bài viết: Tỷ lệ lạm phát ở Việt Nam qua các năm (2000 – 2025)

• 2009 – 2010: Đây là giai đoạn tăng tốc khủng khiếp nhất. Giá vàng vọt từ 19.5 triệu (đầu 2009) lên 28.7 triệu (cuối 2009) và lập đỉnh 36 triệu đồng/lượng vào cuối năm 2010.

Nguyên nhân

1. Chính sách “Tiền rẻ” toàn cầu: Để cứu vãn kinh tế sau khủng hoảng, Cục Dự trữ Liên Bang Mỹ FED và các ngân hàng trung ương ồ ạt bơm tiền (Gói nới lỏng định lượng QE), khiến đồng USD suy yếu cực mạnh. Giá vàng thế giới hưởng lợi, phá mốc 1.400 USD/oz.
2. Tâm lý “Vàng hóa” tại Việt Nam: Trong nước, nỗi lo lạm phát quay lại khiến người dân đổ xô đi mua vàng. Mọi giao dịch lớn từ mua nhà, mua đất đến mua xe đều được định giá bằng vàng. Cầu vượt xa cung đã đẩy giá trong nước tăng phi mã, bám sát và thậm chí cao hơn đà tăng của thế giới.

• 2013 – 2015: Sau khi lập đỉnh, giá vàng thế giới “bốc hơi” 28%, rơi thẳng đứng từ 1.690 USD xuống vùng 1.200 USD/oz. Tại Việt Nam, giá SJC cũng lao dốc từ vùng 46 triệu về quanh mốc 35 – 36 triệu đồng/lượng và đi ngang trong suốt những năm sau đó.

Nguyên nhân

1. Kinh tế Mỹ phục hồi: Nền kinh tế Mỹ phát đi tín hiệu tích cực, FED bắt đầu cắt giảm các gói kích thích kinh tế (Tapering QE) và rục rịch kế hoạch tăng lãi suất. Đồng USD mạnh lên khiến vàng mất đi sức hấp dẫn vốn có.
2. Độ trễ của giá trong nước: Dù giá thế giới giảm sâu, giá vàng SJC trong nước giảm chậm hơn rất nhiều do nguồn cung bị siết chặt bởi Nghị định 24 (không còn được nhập khẩu vàng nguyên liệu để dập vàng miếng). Điều này tạo ra mức chênh lệch kỷ lục: giá vàng Việt Nam cao hơn thế giới từ 4-5 triệu đồng/lượng, mở đầu cho xu hướng “một mình một chợ” của vàng SJC.

Đây được xem là giai đoạn biến động điên rồ nhất trong lịch sử kim loại quý, khi vàng liên tục phá vỡ mọi giới hạn tưởng chừng không thể vượt qua:

• 2020 – 2022: Đại dịch COVID-19 bùng phát khiến các ngân hàng trung ương ồ ạt bơm tiền, cộng với xung đột Nga – Ukraine (2022) đã kích hoạt trạng thái “trú ẩn an toàn” trên toàn cầu. Giá vàng thế giới lần đầu tiên công phá mốc 2.000 USD/oz. Tại Việt Nam, giá vàng SJC hưởng ứng mạnh mẽ, phá vỡ mốc 60 triệu và nhanh chóng leo lên đỉnh 74 triệu đồng/lượng.

• 2024: Dù giá thế giới có nhịp điều chỉnh, giá vàng Việt Nam vẫn một mình một ngựa lao lên mốc 92 triệu đồng/lượng. Nguyên nhân chính đến từ sự khan hiếm nguồn cung vàng miếng SJC độc quyền kéo dài, cộng hưởng với môi trường lãi suất tiết kiệm thấp kỷ lục, khiến dòng tiền nhàn rỗi trong dân ồ ạt chảy vào vàng.

• 2025 – 2026 (Đỉnh cao mọi thời đại): Sự suy yếu nghiêm trọng của đồng USD (do xu hướng phi đô la hóa) và bất ổn địa chính trị leo thang diện rộng đã đẩy giá vàng thế giới xuyên thủng mốc không tưởng 4.800 USD/oz. Tại Việt Nam, cơn sốt vàng lên đến tột độ khi giá SJC thiết lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu: 170,5 triệu đồng/lượng, chính thức xác lập vị thế là kênh đầu tư sinh lời khủng khiếp nhất thập kỷ.

 Bất ổn địa chính trị leo thang

Vàng luôn tỏa sáng rực rỡ nhất khi thế giới chìm trong bóng tối của xung đột. Năm 2026, bản đồ địa chính trị thế giới vẫn “đỏ lửa” tại các điểm nóng, buộc giới đầu tư phải cộng thêm “Phí bảo hiểm rủi ro” vào giá vàng:

• Căng thẳng Mỹ – Iran: Đầu năm 2026, tình hình tại eo biển Hormuz diễn biến phức tạp với các va chạm quân sự mới, đẩy rủi ro an ninh năng lượng lên mức báo động. Nỗi lo về một cuộc xung đột trực diện đã kích hoạt dòng tiền trú ẩn tìm đến vàng.

• Xung đột Nga – Ukraine: Bước sang năm thứ 5, cuộc xung đột vẫn chưa có hồi kết. Các nỗ lực đàm phán bế tắc tiếp tục gây bất ổn an ninh tại Châu Âu và làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sự bất định kéo dài từ Trung Đông đến Đông Âu là lý do khiến giá vàng liên tục thiết lập mặt bằng giá mới, bất chấp các biến động ngắn hạn của thị trường tài chính.

Chính sách nới lỏng tiền tệ của FED

Sau giai đoạn “thắt lưng buộc bụng” để chống lạm phát (2022-2024), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã chính thức bước vào chu kỳ nới lỏng mạnh mẽ từ cuối 2025.

Biểu đồ thể hiện mối tương quan của giá vàng và lãi suất FED [Nguồn: MacroMicro]

• Lãi suất thực giảm sâu: Sau cuộc họp tháng 12/2025, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã quyết định hạ lãi suất quỹ liên bang thêm 0.25 điểm phần trăm lần thứ ba trong năm, đưa lãi suất tham chiếu về mức thấp nhất trong 3 năm qua. Chu kỳ nới lỏng này được dự báo sẽ kéo dài xuyên suốt năm 2026 với khoảng 3 – 4 đợt cắt giảm nữa nhằm cứu vãn nền kinh tế Mỹ đang có dấu hiệu suy thoái.

• Mối tương quan nghịch đảo: Lãi suất giảm làm giảm chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng (vốn là tài sản không sinh lãi). Đồng thời, lãi suất thấp khiến chỉ số DXY (sức mạnh đồng USD) suy yếu, trực tiếp đẩy giá vàng (định giá bằng USD) tăng lên.

Thuế quan và Chiến tranh thương mại

Chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ với các mức thuế quan mới áp lên hàng hóa nhập khẩu (đặc biệt từ Trung Quốc và EU) đang tái khởi động lo ngại về lạm phát chi phí đẩy.

Lịch sử thập niên 70 đã chứng minh: Khi hàng hóa đắt đỏ do hàng rào thuế quan, sức mua của tiền giấy sẽ giảm sút nghiêm trọng. Nhà đầu tư buộc phải tích trữ vàng để bảo vệ tài sản trước nguy cơ lạm phát đình trệ.

Cơn khát vàng của các Ngân hàng Trung ương

Xu hướng “Phi Đô la hóa” đang diễn ra mạnh mẽ hơn bao giờ hết trong nhóm BRICS+ (đứng đầu là Trung Quốc, Nga, Ấn Độ). Họ bán trái phiếu kho bạc Mỹ để mua vàng nhằm đa dạng hóa dự trữ ngoại hối và giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.

Số liệu cập nhật (Tháng 1/2026): Báo cáo mới nhất từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) xác nhận các Ngân hàng Trung ương toàn cầu đã tiếp tục mua ròng lượng vàng khổng lồ trong năm 2025, nối dài chuỗi mua kỷ lục sang năm thứ 3 liên tiếp. Lực mua khổng lồ từ các “tay to” này tạo ra một mức giá sàn vững chắc, khiến vàng rất khó giảm sâu dù có áp lực chốt lời.

Kết luận xu hướng 2026: Với sự cộng hưởng của cả 4 yếu tố trên, kịch bản giá vàng thế giới chinh phục mốc 5000 – 5500 USD/oz trong năm 2026 là hoàn toàn khả thi. Tại thị trường trong nước, nếu nguồn cung SJC không được nới lỏng, mốc giá 200 triệu đồng/lượng có thể sẽ sớm xuất hiện trên bảng điện tử.

>> Đọc thêm: Nên mua vàng SJC hay 9999 để tích luỹ? Kinh nghiệm từ chuyên gia

5. Kết luận